MENU

Leszczyński portal konsultacji społecznych

Metody i techniki prowadzenia konsultacji społecznych

Prawo nie narzuca określonych form prowadzenia konsultacji społecznych, dlatego można elastycznie wykorzystywać takie metody jak: spotkania publiczne, zgłaszanie uwag na piśmie, wysłuchania publiczne czy powołanie lokalnych ciał konsultacyjnych.

Poniżej znajduje się bardziej szczegółowy katalog metod i technik prowadzenia konsultacji społecznych [źródło].

I. KONSULTACJE EKSPERCKIE – udział bierze w nich celowo dobrana grupa osób dysponująca szczegółową wiedzą teoretyczną lub praktyczną z danego obszaru

METODA KONSULTACJI OPIS
metoda delficka

konsultacje pisemne lub w formie grup fokusowych, w których uczestniczą jedynie eksperci w danej dziedzinie; mogą mieć warstwowy charakter:

  • zebranie pierwszych opinii
  • przygotowanie raportu
  • zebranie opinii o raporcie i włączenie ich w jego treść
  • ponowne zebranie opinii z prośbą o uzasadnienie głosów najbardziej odrębnych
panel expertów

spotkanie specjalistów pochodzących z różnych środowisk i instytucji; prowadzenie merytorycznej dyskusji mającej na celu znalezienie optymalnego rozwiązania; można stosować rozmaite techniki warsztatowe

wieloczynnikowa analiza wpływu

eksperci przygotowują różne scenariusze szacujące prawdopodobieństwo wystąpienia możliwych zjawisk lub zagrożeń

II. KONSULTACJE POWSZECHNE – udział może wziąć w nich każdy członek danej społeczności

METODA KONSULTACJI OPIS
planowanie partycypacyjne

otwarte dla wszystkich chętnych osób warsztaty, które mają na celu określenie kierunku rozwoju danej społeczności lokalnej; przebiega w kilki etapach:

  • ustalenie wizji rozwoju określonego obszaru
  • rozpoznanie barier i zagrożeń
  • opracowanie planu działania;

uczestnicy pracują na poszczególnych etapach indywidualnie, w małych grupach lub plenarnie

planowania wspólnotowe

odmiana planowania partycypacyjnego, w której szczególny nacisk kładzie się na wyznaczenie szerokiego programu politycznego dotyczącego rozwoju danej wspólnoty

spotkania publiczne

otwarte spotkania, na których poddaje się pod dyskusję dany problem i możliwe rozwiązania; każdy uczestnik może zabrać głos, zadać pytanie lub wysunąć własną propozycję

spotkania miejskie XXI wieku
(21st Century Town Meeting)

spotkania, w których może brać udział nawet kilka tysięcy osób dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technik, takich jak telekonferencje, projekcje na dużym ekranie; uczestnikami spotkania są różni interesariusze, którzy dyskutują w małych grupach prowadzonych przez moderatorów; za pomocą specjalnej aplikacji moderatorzy przedstawiają w syntetyczny sposób dyskutowane kwestie, które mogą być na bieżąco poddawane pod głosowanie przez wszystkich uczestników spotkania (np. za pomocą elektronicznych kart do głosowania)

konsultacje internetowe

uruchomienie platformy internetowej, która umożliwia zapoznanie się z danym problemem, różnymi możliwościami jego rozwiązania oraz wyrażenie swojej opinii (np. przy użyciu forum, czatu lub ankiety internetowej)

III. KONSULTACJE PRZEDSTAWICIELSKIE – udział bierze w nich reprezentatywna grupa obywateli wypowiadająca się w imieniu całej społeczności

METODA KONSULTACJI OPIS
grupa fokusowa
(wywiad zogniskowany)

spotkanie 6-12 osób reprezentujących społeczność, zazwyczaj jednorazowe, polega na przeprowadzeniu moderowanej pogłębionej dyskusji na dany temat, często stosowane jako pierwszy etap konsultacji

panel obywatelski

merytoryczna dyskusja grupy obywateli z wykorzystaniem wielu technik warsztatowych, zazwyczaj wielokrotnie powtarzana z udziałem tych samych osób, co pozwala na rejestrację zmian sytuacji i opinii uczestników

jury obywatelskie
(sąd obywatelski)

grupa 12-16 osób niebędących specjalistami w danej dziedzinie pełni rolę sędziów, analizując przez kilka dni dany problem i „dowody” dostarczone przez „ekspertów-świadków”, wynikiem ich pracy jest sporządzenie „werdyktu”, czyli rekomendowanych rozwiązań, które władza może zaakceptować i wprowadzić w życie lub odrzucić, podając jednak uzasadnienie

zespoły planujące
(komórki planujące)

zaangażowanie grupy ok. 25 losowo wybranych osób, które przez kilka dni pełnią funkcję „konsultantów społecznych”, zdobywają i wymieniają informacje, uczestniczą w moderowanych dyskusjach, analizują możliwe rozwiązania, ostatecznie przygotowują „raport obywatelski”, który przedstawiany jest władzom

budżet partycypacyjny

specyficzna forma konsultacji polegająca na angażowaniu obywateli w tworzenie budżetu i omawianiu kwestii finansowych dotyczących zamieszkiwanego przez nich obszaru, np. pozwala na ustalenie priorytetów inwestycyjnych

Charette

zebranie w jednym miejscu przedstawicieli różnych środowisk oraz specjalistów w różnych dziedzinach; spotkania odbywają się zazwyczaj w ciągu 4-14 dni i bierze w nich udział od 50 do nawet 1000 osób; tworzone są podgrupy, które zajmują się konkretnym aspektem zagadnienia będącego przedmiotem konsultacji; wypracowywane jest wspólne stanowisko i propozycja rozwiązania problemu

konferencja dla konsensusu

obrady losowo wybranych obywateli i panelu ekspertów, które są otwarte dla publiczności (publiczny charakter zwiększa poczucie uczestnictwa u obywateli, którzy nie biorą bezpośredniego udziału w dyskusji)

sondaż deliberatywny

przebiega w kilku etapach:

  • przedstawienie możliwie bezstronnie różnych rozwiązań
  •  pierwszy sondaż na reprezentatywnej grupie
  • debata, w której bierze udział ok. 30% badanej grupy
  • podział na podgrupy, które biorą udział w moderowanej dyskusji
  • sesja plenarna, na której przedstawiane są efekty pracy podgrup i przeprowadzone zostaje tajne głosowanie dotyczące preferencji
  • niekiedy przeprowadza się drugi sondaż wśród osób, które badano w pierwszym sondażu, lecz nie brały udziału w debacie;
celem nie jest podanie werdyktu, a jedynie poznanie rozkładu opinii przy zapewnieniu pełnego dostępu do informacji

Bardzo pomocne w przeprowadzaniu konsultacji społecznych są zatem wszelkie techniki warsztatowe – poniżej krótki opis najciekawszych i najczęściej stosowanych w praktyce [źródło].

1) Burza mózgów

  • jedna z najbardziej rozpowszechnionych technik pracy warsztatowej polegająca na gromadzeniu jak największej liczby zróżnicowanych pomysłów;
  • po określeniu tematu spotkania uczestnicy warsztatu (najlepiej 5-12 osób) zgłaszają spontanicznie wszelkie pomysły, jakie przyjdą im do głowy – na tym etapie nikt nie ocenia, nie krytykuje niczyich pomysłów;
  • po krótkiej przerwie pomysły są omawiane i wybiera się jedynie te najbardziej możliwe do realizacji, które następnie są dokładnie analizowane;

2) Dychotomie

  • technika polega na zestawieniu prostych dychotomii i zapisaniu ich na tablicy w formie dwóch pytań;
  • następnie uczestnicy podają osoby, instytucje lub rozwiązania, które do nich pasują;
  • np. Kto zyska na danym przedsięwzięciu? Kto na nim straci?

3) Open Space (Otwarta przestrzeń)

  • twórcą techniki jest Harrison Owen, który na początku lat 80. stwierdził, że w trakcie sympozjów najciekawsze dyskusje wywiązują się podczas przerw na kawę;
  • istotą techniki jest organizowanie spotkań, w których dobrowolnie uczestniczą zainteresowane osoby
  • sprawdza się szczególnie w sytuacjach, gdy w krótkim czasie trzeba omówić istotne kwestie;
  • spotkania te mają następujący przebieg:
    • prowadzący przedstawia temat i cel spotkania oraz założenia stosowanej techniki;
    • uczestnicy podają swoje propozycje kwestii do dyskusji, które są zapisywane na flipcharcie;
    • wokół uczestników, którzy zgłosili propozycje, zbiera się grupa osób zainteresowanych daną kwestią i rozpoczyna się dyskusja trwająca około godziny – co ważne, nikt nie jest przypisany do danej grupy na stałe, może więc w dowolnej chwili przejść do innego zespołu;
    • każda grupa spisuje wnioski z dyskusji i wyznacza przedstawiciela, który zapoznaje z konkluzjami wszystkich uczestników spotkania;
    • ostatecznie uczestnicy planują etapy przyszłych działań i osoby odpowiedzialne za ich realizację.

4) Dyskusja w sześciu kapeluszach

  • z papieru przygotowuje się sześć kapeluszy (lub innych symboli) w różnych kolorach – każdy symbolizuje inne podejście, np.: biały – analiza dostępnych danych, czerwony – wyrażanie opinii, czarny – wyszukiwanie zagrożeń i znajdowanie najgorszych scenariuszy, żółty – optymistyczne wyrażanie szans i pozytywnych stron, zielony – kreatywne poszukiwanie alternatywnych rozwiązań, niebieski – kontrola i dbanie o organizację;
  • uczestnik "zakładając kapelusz" w danym kolorze dystansuje się od własnych opinii i bez obawy o krytykę czy wyśmianie może proponować różne rozwiązania;
  • w ten sposób można poszerzyć horyzonty i przedstawić dane zjawisko w bardzo szerokim kontekście.

5) Kręgi przyszłości

  • technika przydatna przy planowaniu przyszłych działań, ścieżek rozwoju i znajdowanie związków przyczynowo-skutkowych
  • na tablicy rysuje się okrąg, w którym wpisana jest nazwa omawianego trendu, wydarzenia lub problemu;
  • następnie wokół niego nanosi się kręgi, które przedstawiają najpierw bliskie konsekwencje centralnego wydarzenia, a później ich dalsze skutki;
  • kolejne kręgi przedstawiają wydarzenia z tego samego poziomu czasowego;
  • kręgi układają się w następujący schemat (źródło rysunku: www.en.wikipedia.org): 


  • odmianą tej techniki jest tworzenie tzw. mapy myśli – jest to przedstawienie różnych aspektów danego problemu lub zagadnienia, pomysłów, rozwiązań itp. za pomocą „drzewka” (przykład poniżej, źródło rysunku: www.pawelsygnowski.info); słowa można też zastępować prostymi rysunkami lub symbolami



Informacje opracowała liderka procesu konsultacyjnego projektu "Konsultuj, działaj, wzmacniaj!", Anna Paulina Matczuk, Centrum PISOP


W konsultacjach on-line wzieło udział już 1498 osób
Dołącz do nas, konsultuj on-line!

dołącz do konsultacji społecnych w Lesznie


Strona używa cookies (ciasteczek). Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Dowiedz się więcej o Polityce Prywatności [X]